TÍNH CẦN THIẾT CỦA DỰ ÁN LUẬT PHÒNG CHỐNG MA TÚY (SỬA ĐỔI) TRONG TÌNH HÌNH MỚI
Việc triến khai thực hiện Luật Phòng, chống ma túy đã
đạt được nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực như: công tác quản lý nhà
nước về phòng, chống ma túy đi vào nề nếp và có hiệu quả; nhận thức của cán bộ,
công chức các cấp và đông đảo người dân trong xã hội về tác hại của ma túy và
trách nhiệm của mỗi cơ quan, tố chức, cá nhân được nâng lên; công tác tuyên
truyền phòng, chống ma túy đã có sự đổi mới về nội dung đa dạng về hình thức,
huy động được sự tham gia của nhiều cấp, nhiều ngành, đông đảo quần chúng,
nhiều mô hình tuyên truyền giáo dục phòng, chống ma túy có hiệu quả được triển
khai, nhân rộng; tùng bước đổi mới công tác cai nghiện ma túy; công tác đấu
tranh phòng, chống tội phạm về ma túy đạt được nhiều kết quả; phát hiện, điều
tra, khám phá nhiều tổ chức, đường dây tội phạm sản xuất, mua bán, tàng trữ,
vận chuyển trái phép chất ma túy lớn trong nước và xuyên quốc gia, thu giữ
lượng ma túy rất lớn. Công tác điều tra, truy tố, xét xử các vụ án ma túy được
thực hiện nghiêm minh, đúng quy định của pháp luật. Luật Phòng, chông ma túy và
các văn bản hướng dẫn thi hành Luật đã tạo nền tảng pháp lý cho việc thực hiện
công tác phòng, chống ma túy. Những kết quả triển khai thực hiện Luật Phòng,
chống ma túy đã giúp kiềm chế sự gia tăng của tội phạm và tệ nạn ma túy, góp
phần đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế, xã
hội của đất nước. Việc ban hành và thực hiện có hiệu quả Luật Phòng, chống ma
túy đã thể hiện trách nhiệm quốc tế của Việt Nam trong thực thi các Công ước
quốc tế về phòng, chống ma túy cũng như các Nghị quyết liên quan của Liên họp
quốc.
Tuy nhiên, do sự phát triển nhanh và đa dạng của nền
kinh tế, đời sống văn hóa - xã hội nên một số quan hệ xã hội mới liên quan đến
phòng, chống ma túy xuất hiện nhung chưa có quy định điều chỉnh để phù họp với
thực tiễn, cụ thê như sau:
Thứ nhất:
Chưa có quy định về quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy:
Sô người sử dụng trái phép chất ma túy trong những năm
vừa qua ngày càng gia tăng, đặc biệt là sử dụng ma túy tống hợp, hình thức sử
dụng phong phú, đa dạng từ hút, hít, tiêm chích sang uống, ngậm (ma túy tổng
họp, thuốc hướng thần)... Tình hình sử dụng trái phép chất ma túy có xu hướng
gia tăng đang diễn biến phức tạp, nhất là từ khi Bộ luật Hình sự năm 1999 (sửa
đổi, bổ sung năm 2009) có hiệu lực thi hành thì hành vi sử dụng trái phép chất
ma túy không bị coi là tội phạm và không bị xử lý hình sự. Sự phát triển bùng
nổ của các loại hình kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự như vũ trường,
quán Bar, nhà hàng .... đã tạo điều kiện cho các đối tượng lợi dụng tổ chức sử
dụng ma túy tống họp. Nhiều trường họp sử dụng ma túy, nhất là ma túy tổng họp,
ngay từ lần sử dụng đầu tiên đã gây ra nguy hiểm cho chính bản thân mình và gây
mất an ninh, trật tự; đặc biệt người sử dụng ma túy tổng họp bị loạn thần (ngáo
đá), không kiểm soát được hành vi gây ra các vụ thảm án, gây hoang mang trong
dư luận nhân dân, có nhũng vụ đối tượng giết chính người thân của mình. Trong
khi đó, chưa có quy định của pháp luật về quản lý đối tượng này nên mặc dù thấy
được tính chất nguy hiểm, hậu quả gây ra cho xã hội, nhưng quản lý người sử
dụng trái phép chất ma túy chưa được quan tâm một cách đúng mức, dẫn đến hậu
quả do những người sử dụng trái phép chất ma túy gây ra cho xã hội trong thòi
gian qua là vô cùng nghiêm trọng, gây bất an trong nhân dân. Đối với hành vi sử
dụng trái phép chất ma túy theo quy định hiện nay chỉ bị xử phạt cảnh cáo hoặc
phạt tiền từ 500.000 đồng đến l.OOO.OOOđ là chưa đủ sức răn đe. Do đó, cần phải
quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy và "có chế tài nghiêm khắc hơn
đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy" theo đúng tinh thần chỉ đạo
của Chỉ thị 36 của Bộ Chính trị.
Thứ hai:
Quy định về công tác cai nghiện còn một số bất cập:
Số người nghiện gia tăng, năm 2009 cả nước có 146.731
người nghiện có hồ sơ quản lý, đến tháng 12/2019 cả nước có 235.314 người
nghiện có hồ sơ quản lý (tăng 60%), xuất hiện nhiều chất ma túy mói, nhất là ma
túy tống họp. Công tác lập hồ sơ đưa người nghiện vào cơ sở cai nghiện bắt buộc
gặp khó khăn, người nghiện ở ngoài xã hội nhiều, tác động rất lớn đến tình hình
trật tự, an toàn, xã hội; đội ngũ cán bộ làm công tác cai nghiện tại gia đình,
cộng đồng chủ yêu là kiêm nhiệm, chưa được đào tạo chuyên sâu, hiệụ quả không
cao, nhiêu địa phương làm mang tính hình thức; công tác quản lý sau cai tại nơi
cư trú và tại cơ sở quản lý sau cai không còn phù họp; chưa có quy định về cai
nghiện ma túy với người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài bị trục xuât
vê nước do nghiện ma túy. Công tác xã hội hóa cai nghiện còn nhiều khó khăn,
hiện nay các cơ sở cai nghiện do các tổ chức, cá nhân thành lập chưa được quan
tâm và hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, trong khi đây là lĩnh vực lợi nhuận không
cao nên không thu hút được các nhà đầu tư. Cơ sở vật chất ở một sô cơ sở cai
nghiện còn thiếu, xuống cấp, chưa được quan tâm đầu tư thỏa đáng, dân đên khó
khăn, bất tiện trong sinh hoạt, dễ gây bức xúc cho học viên. Các học viên sau
khi cai nghiện ở các cơ sở cai nghiện bắt buộc trở về cộng đồng khó kiếm việc
làm để ổn định cuộc sống.
Thứ ba:
Luật Phòng, chống ma túy năm 2000, sửa đổi bổ sung năm 2008 có một số nội dung
chưa bảo đảm sự thống nhất đồng bộ trong hệ thống pháp luật. Cụ thể như: Mâu
thuẫn với Luật Xử lý vi phạm hành chính về quy định thấm quyền quyết định áp
dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc: Luật phòng, chống ma túy quy
định việc đưa người nghiện ma túy vào cơ sỏ' cai nghiện bắt buộc được thực hiện
theo quyết định của Chủ tịch UBND cấp huyện, Luật Xử lý vi phạm hành chính quy
định Tòa án nhân dân cấp huyện có thẩm quyền quyết định áp dụng biện pháp đưa
vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Mâu thuẫn với Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ
chức Cơ quan điều tra hình sự về thấm quyền điều tra của Bộ đội Biên phòng, cụ
thế: Luật Phòng, chống ma túy quy định cơ quan chuyên trách Phòng, chống ma túy
của Bộ đội Biên phòng, Cảnh sát Biển có chức năng phòng ngừa, ngăn chặn hành vi
mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc
hướng thần tại khu vực hoặc địa bàn quản lý, kiểm soát; Bộ luật Tố tụng hình sự
và Luật Tố chức Cơ quan điều tra quy định thấm quyền điều tra của Bộ đội Biên
phòng ngoài việc có thấm quyền điều tra về tội phạm mua bán, vận chuyên trái
phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, còn có thấm
quyền tiến hành một số hoạt động điều tra với các tội khác như: tội trồng cây
thuốc phiện, cây cô ca, cây cần sa hoặc các loại cây khác chứa chất ma túy; sản
xuất trái phép chất ma túy; chiếm đoạt chất ma túy; tàng trữ, vận chuyển mua
bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy; sản
xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản
xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy; tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy;
chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma túy; Cảnh sát Biến được tiên hành điều
tra đối với các tội: Tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy; chiếm
đoạt chất ma túy; tàng trữ, vận chuyến mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng
vào việc sản xuất trái phép chất ma túy; sản xuất, tàng trữ, vận chuyển hoặc
mua bán phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất
ma túy. Điều 259 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định thêm một số hành vi mới như:
"Vi phạm quy định về tạm
nhập, tải xuất, giao nhận, quản lý, kiểm soát, lưu giữ, cấp phát, cho phép sử
dụng chất ma tủy, thuốc gãy nghiện hoặc thuốc hướng thần" nhưng trong Luật Phòng,
chống ma túy chưa quy định nghiêm cấm các hành vi này. Sự không thống nhất giữa
Luật Phòng, chống ma túy với các Bộ luật và luật nêu trên đã ảnh hưởng và tác
động trực tiếp đến hiệu quả công tác phòng, chống ma túy.
Leave a Comment